Perimenopauza

Har bir ayolning hayotida organizm yangi, har doim ham tushunarli bo’lmagan signallarni bera boshlaydigan davr keladi. Go’h ish kuni o’rtasida birdan issiq qotadi, go’ho uyqu notinch bo’ladi, go’ho hech qanday sababsiz kayfiyat o’zgaradi. Tanish holatmi? Agar yoshingiz 40 dan oshgan bo’lsa va o’zingizda shunga o’xshash narsalarni sezayotgan bo’lsangiz, ehtimol siz perimenopauza davriga kirmoqdasiz.

«Perimenopauza» so’zining o’zi biroz rasmiy va hatto qo’rqinchli eshitiladi. Ko’pchilik buni qarilikning boshlanishi, so’lish, ayollikni yo’qotish deb qabul qiladi. Ammo keling, bunga boshqacha qaraylik. Perimenopauza kasallik yoki hukm emas. Bu tabiiy o’tish bosqichi, reproduktiv yosh va etuklik o’rtasidagi ko’prikdir. Va har qanday o’tish kabi, u e’tibor, g’amxo’rlik va tana bilan nima sodir bo’layotganini tushunishni talab qiladi.

Ushbu maqolada biz perimenopauza nima ekanligi, uning dastlabki belgilarini qanday o’z vaqtida tanib olish, simptomlarni qanday yengillashtirish va qachon shifokorga murojaat qilish kerakligi haqida gapirib beramiz. Biz bu haqda ochiq, xotirjam va ushbu o’zgarishlar yoqasida turgan har bir ayolga hurmat bilan gaplashamiz.

Perimenopauza belgilari juda individualdir. Kimdir bu davrni oson, deyarli sezmasdan o’tkazadi, kimdir esa ko’plab ko’rinishlardan aziyat chekadi. Eng keng tarqalganlarini sanab o’tamiz, shunda nimaga e’tibor berish kerakligini bilasiz.

Hayz ko’rish siklidagi buzilishlar

Bu eng birinchi va eng ishonchli belgidir. Hayz ko’rish jadval bo’yicha kelishdan to’xtaydi. Tsikl qisqarishi (odatdagi 28 kun o’rniga 21-24 kun bo’lishi) yoki aksincha, 35-40 kun va undan ko’proqqa uzayishi mumkin. Ajratmalarning xarakteri ham o’zgaradi: ular juda kam yoki aksincha, haddan tashqari mo’l, ba’zida katta quyqalar bilan bo’lishi mumkin.

Agar ilgari keyingi hayz qachon boshlanishini aniq bilsangiz, endi bu kutilmagan holatga aylanadi. Bunday noaniqlikning o’zi asabiylashtirishi mumkin, ammo esda tutish muhim: bu ushbu bosqich uchun normal holat.

Issiq qotishlar va tungi terlash

Ehtimol, perimenopauzaning eng mashhur hamrohlari. To’satdan, hech qanday sababsiz, sizni issiq qotadi. Yuz, bo’yin, ko’krak qizaradi, nafas olish qiyinlashadi, yurak tez ura boshlaydi. Issiq qotish bir necha soniyadan bir-ikki daqiqagacha davom etishi mumkin va xuddi shunday to’satdan o’tib ketadi, ortidan issiqlik hissi va ba’zida terni qoldirib.

Ayniqsa, tungi issiq qotishlar bezovta qiladi. Yarim tunda ho’l pijamada uyg’onish – bu shubhali zavq. Uyqu yetishmasligi to’planadi va ertalab ayol o’zini charchagan va horgan his qiladi.

Hissiy tebranishlar

Asabiylashish, yig’loqilik, xavotirlanish, beparvolik – bularning barchasi «yomon xarakter» emas, balki gormonal tebranishlarning natijasi bo’lishi mumkin. Estrogen serotonin, «baxt gormoni» ishlab chiqarilishiga ta’sir qiladi. Uning darajasi tushganda, kayfiyat ham tushadi. Ayol ilgari sezmagan mayda-chuyda narsalarga keskin munosabat bildirishi yoki birdan hech qanday sababsiz g’amginlikka tushishi mumkin.

Uyqu bilan bog’liq muammolar

Agar tungi issiq qotishlar bo’lmasa ham, uxlab qolish qiyinlashadi. Fikrlar boshda aylanadi, xavotir kuchayadi, uyqu yuzaki va notinch bo’ladi. Ertalab dam olish hissi yo’q.

Teri va shilliq pardalarning qurishi

Estrogen to’qimalarning namlanishi uchun javobgardir. U kamayganda, teri quruqroq bo’lib, elastikligini yo’qotishi mumkin, ajinlar paydo bo’ladi. Shilliq pardalar ham azob chekadi. Ayniqsa, qinda quruqlik noxush bo’lib, u intim yaqinlikni noqulay yoki hatto og’riqli qilishi mumkin. Bu, o’z navbatida, libido va sherik bilan munosabatlarga ta’sir qiladi.

Libidoning pasayishi

Jinsiy hayotga qiziqish so’nishi mumkin. Buning sabablari murakkab: gormonal o’zgarishlar, quruqlikdan noqulaylik, charchoq va kayfiyat o’zgarishlari.

Boshqa ko’rinishlar

Bosh og’rig’i, tez yurak urishi, bosim o’zgarishi, havo yetishmasligi hissi, barmoqlarning uvishishi, mushak va bo’g’imlarda og’riq, tez-tez siyish bezovta qilishi mumkin. Ko’plab ayollar spirtli ichimliklar, kofein, achchiq ovqatni yomonroq qabul qila boshlaganliklarini ta’kidlashadi.

Tushunish muhim: ushbu ro’yxatdan bir nechta simptomlarning mavjudligi siz kasal degani emas. Bu sizning organizmingiz qayta qurilayotganini va unga yordam berish mumkinligini anglatadi.

«Perimenopauza» tashxisi birinchi navbatda klinik ko’rinish – ya’ni sizning shikoyatlaringiz va yoshingiz asosida qo’yiladi. Ammo boshqa kasalliklarni istisno qilish va gormonal o’zgarishlarni tasdiqlash uchun shifokor tekshiruv tayinlashi mumkin.

Perimenopauzaga kirishni tasdiqlashga yordam beradigan asosiy tahlil – bu qondagi FSH (follikulani ogohlantiruvchi gormon) tahlilidir. Uning darajasi tsiklning 2-4 kunida topshiriladi. Agar FSH yuqori bo’lsa, bu tuxumdonlar o’z funktsiyasini pasaytirayotganidan dalolat beradi. Shuningdek, tuxumdonlardagi tuxum hujayralar zaxirasini ko’rsatadigan antimyuller gormoni (AMG) tahlili ham tayinlanishi mumkin. AMG qanchalik past bo’lsa, menopauza shunchalik yaqin.

Bundan tashqari, endometriy va tuxumdonlar holatini baholash uchun kichik chanoq a’zolarining UTTsidan o’tish, onkotsitologiya uchun surtma olish, qalqonsimon bez gormonlari darajasini tekshirish (chunki gipotireoz klimaks belgilari ostida yashirinishi mumkin), shuningdek, mammografiya yoki ko’krak bezlari UTTsini qilish muhimdir.