Isroil tibbiyot markazi

Ish vaqti dushanbadan shanbagacha 8 dan 18 gacha

Bolali ayol ginekolog konsultatsiyasida
Nashr qilingan sana: 15.11.2026
Ijtimoiy tarmoqlarda ulashing:

Oʻgʻil bir yoshu ikki oyga toʻldi, dasturxon atrofida esa «Ikkinchisi haqida ham oʻylash vaqti keldi» degan gap tobora tez-tez eshitiladi. Ayolning xayolida esa qorin pastidagi chok, tugʻruqxonadagi shifokorning «ikki yilcha kuting» degan gapi va kesar kesishdan sakkiz oy oʻtib homilador boʻlgan, hammasi yaxshi oʻtgan dugonasi. Kesar kesishdan keyin homiladorlik – ginekolog qabulida eng koʻp beriladigan savollardan biri, unga javob esa bitta raqam bilan cheklanmaydi. Keyingi homiladorlikni haqiqatan qachon rejalashtirish kerakligini, bachadondagi chandiq bilan nima sodir boʻlishini, qaysi tekshiruvlar hammaga, qaysilari esa faqat koʻrsatmalar boʻyicha kerakligini, homiladorlik rejadan oldin boshlansa nima qilishni va keyingi safar oʻzingiz tugʻishingiz mumkinmi-yoʻqligini birma-bir koʻrib chiqamiz.

Qisqa javob: qancha kutish kerak

Xalqaro tavsiyalar asosiy narsada bir-biriga mos keladi. Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti (JSST) keyingi homiladorlikni bola tugʻilganidan kamida 24 oy oʻtgach rejalashtirishni maslahat beradi – bu faqat kesar kesish uchun emas, barcha tugʻruqlar uchun umumiy tavsiya. Amerika akusher-ginekologlar kolleji buni yumshoqroq va amaliyroq ifodalaydi: tugʻruqdan keyin 6 oy oʻtmasdan homilador boʻlmaslik kerak, 18 oydan qisqa oraliq esa xavf va foydani shifokor bilan alohida muhokama qilish uchun sabab.

Kesar kesishdan keyin bu raqamlarning ahamiyati tabiiy tugʻruqdan keyingiga qaraganda kattaroq. Oʻsha hujjatda aytilishicha, kesar kesishdan keyin oraliq qisqa boʻlsa, keyingi tugʻruqda bachadon yorilishi xavfi yuqoriroq, ayniqsa ayol oʻzi tugʻishni rejalashtirsa; oraliq yarim yildan qisqa boʻlganda esa asoratlar va qon quyish koʻproq uchraydi. Xalqaro akusher-ginekologlar federatsiyasi (FIGO) ham kesar kesishdan keyingi tugʻruq boʻyicha 2025 yilgi tavsiyalarida tugʻruqlar orasidagi 18 oyni oʻzi tugʻish imkoniyati yuqoriroq, ona va bola uchun natijalar esa yaxshiroq boʻladigan oraliq deb ataydi.

Amalda koʻpincha tugʻruqdan yangi homiladorlik boshlanishigacha boʻlgan 18–24 oylik oraliqqa moʻljal olinadi. Bu qatʼiy chegara emas: 38 yoshli ayol uchun har yarim yillik kutish homilador boʻlish imkoniyatining pasayishini ham anglatadi. Shuning uchun muddat yosh, sogʻliq va birinchi operatsiya holatlarini hisobga olib, individual muhokama qilinadi.

Bachadondagi chandiq bilan nima sodir boʻladi

Bachadon sxemasi: kesar kesishdan keyingi chandiq va chandiq nishasi

Kesar kesishdan keyin bachadonda chandiq qoladi – mushak devoridagi kesik bitib ketgan joy. Teridagi chok bir necha haftada bitadi, ammo bachadon mushagi uzoqroq tiklanadi. Chandiq qaysi paytda «mustahkam boʻlganini» kalendarga qarab aniqlab boʻlmaydi va hech bir tekshiruv bunday kafolat bermaydi.

Bitish hammada har xil kechadi. Baʼzi ayollarda ultratovush tekshiruvida (UTT) chandiq deyarli koʻrinmaydi, boshqalarida kesik joyida chuqurcha qoladi – uni chandiq nishasi yoki istmotsele deb atashadi.

Chandiq nishasi: bu nima va qachon muammoga aylanadi

Nisha deb bachadon mushak devorida, chandiq joyida chuqurligi 2 mm va undan ortiq boʻlgan botiqlikka aytiladi – 2019 yilgi konsensusda Yevropa ekspertlari uni shunday taʼriflagan. Bu kam uchraydigan topilma emas: turli tadqiqotlarga koʻra, kesar kesishdan keyin ayollarning 24–70 % ida UTTda nisha koʻrinadi. Bir necha operatsiyadan va shoshilinch kesar kesishdan keyin xavf yuqoriroq.

Nishaning oʻzi tashxis emas. Nishalarning aksariyati hech qanday belgi bermaydi va davolashni talab qilmaydi. Savollar belgilar boʻlganda paydo boʻladi: hayz tugaganidan keyin bir necha kun davom etadigan surtma qonli ajralmalar, hayz paytida yoki yaqinlikda ogʻriq, yangi homiladorlik boshlanishidagi qiyinchiliklar. Katta nishada suyuqlik yoki eski qon toʻplanishi mumkin. Human Reproduction jurnalida 2020 yilda chop etilgan sharhga koʻra, bu kesar kesishdan keyin homilador boʻlish qiyinlashishining ehtimoliy sabablaridan biri, garchi toʻgʻridan-toʻgʻri dalillar hozircha kam boʻlsa ham.

Belgilar boʻlsa, birinchi tashxis usuli – transvaginal UTT. Baʼzan u bachadon boʻshligʻiga oz miqdorda suyuqlik yoki gel yuborib qilinadi – shunda nishaning chegaralari yaxshiroq koʻrinadi. Nishani tugʻruqdan kamida uch oy oʻtgach, odatda siklning birinchi yarmida baholash maʼnoga ega.

Nishani qachon va qanday davolashadi

Davolash taktikasi uchta narsaga qarab tanlanadi: belgilar qanchalik bezovta qiladi, ayol homiladorlikni rejalashtiryaptimi va nisha ustida qancha mushak toʻqimasi qolgan. Belgisiz nisha davolanmaydi. Belgilar boʻlsa, koʻpincha avval dori bilan davolab koʻriladi, operatsiya esa u yordam bermasa yoki ayol homilador boʻlishni xohlasa muhokama qilinadi.

Chandiq nishasi boʻyicha 2025 yilgi Kanada klinik konsensusi ikki asosiy yondashuvni tavsiflaydi. Gisteroskopik tuzatish – bachadon boʻshligʻi orqali, qorinda kesiklarsiz – nisha ustidagi mushak qatlami yetarli boʻlganda mos keladi, moʻljal – 3 mm va undan ortiq. Mushak yupqaroq boʻlsa va ayol homiladorlikni rejalashtirsa, laparoskopik yoki qin orqali tuzatish muhokama qilinadi: bunda nuqson kesib olib tashlanadi va tikiladi, devor shu joyda qalinlashadi. Masalan, PLOS ONE jurnalida 2025 yilda chop etilgan tadqiqotda laparoskopik tuzatishdan keyin mushak qalinligi oʻrtacha 2,5 mm dan kamdan 6,5 mm gacha oshgan, belgilar sezilarli kamaygan, toʻliq kuzatilgan 79 ayoldan 42 nafari farzand koʻrgan.

Muhim izoh: kelajakdagi homiladorlikni xavfsiz qilish uchun belgisiz nishani «har ehtimolga qarshi» operatsiya qilish tavsiya etilmaydi. Bunday operatsiya keyingi homiladorlik va tugʻruqdagi asoratlar xavfini kamaytirishi haqida hozircha maʼlumot yoʻq.

«Chandiq 3 mm boʻlishi kerak» degan raqam qayerdan chiqqan

Bu raqamni bemorlar koʻpincha internetdan yoki UTT xulosasidan olib kelishadi. Xavfsiz homiladorlikni kafolatlaydigan yagona «chandiq qalinligi meʼyori» yoʻq. 3 mm raqami tavsiyalarda haqiqatan uchraydi – lekin belgilari bor ayollarda operatsiya usulini tanlash uchun moʻljal sifatida, «homilador boʻlish mumkin» va «mumkin emas» orasidagi chegara sifatida emas. Nisha ustidagi mushak qalinligi chandiq ajralib ketish-ketmasligini aniq oldindan aytib bermaydi. Shuning uchun UTT xulosasi mustaqil hukm emas, balki uni ginekolog bilan muhokama qilish uchun sabab.

Nega qisqa oraliq xavfliroq

Tadqiqotlarda kesar kesishdan keyingi qisqa oraliq baʼzi asoratlar xavfining yuqoriroq boʻlishi bilan bogʻliq, ayniqsa keyingi safar tabiiy tugʻruq rejalashtirilsa. Bachadon toʻqimalarining tiklanishi bunda, ehtimol, oʻz rolini oʻynaydi, ammo bu statistik bogʻliqlik: operatsiyadan keyin oʻtgan muddatga qarab aniq bir chandiqning mustahkamligini alohida aniqlab boʻlmaydi.

Ikkinchi sabab – onaning organizmi. Agar operatsiya paytida yoki tugʻruqdan keyin sezilarli qon yoʻqotish, kamqonlik (anemiya) boʻlgan yoki ovqatlanish ehtiyojlarni qoplamagan boʻlsa, temir zaxiralari tiklanib ulgurmagan boʻlishi mumkin. Kamqonlik fonida homiladorlik ogʻirroq kechadi, qisqa oraliq esa umuman muddatidan oldin tugʻruq xavfi ortishi bilan bogʻliq.

Bu bir yildan keyin boshlangan kesar kesishdan keyin homiladorlik yomon tugaydi degani emas. Bunday homiladorliklarning aksariyati yaxshi oʻtadi. Faqat ularni diqqat bilan kuzatish kerak.

Oldindan nimani tekshirish kerak

Shifokor kichik chanoq aʼzolarini UTTda tekshirmoqda

Kesar kesishdan keyin rejalashtirish oddiy qadamdan boshlanadi: tugʻruqxonadan koʻchirmani topish. Unda operatsiya sababi, bachadondagi kesik turi va asoratlar koʻrsatilgan. Bu maʼlumotlar koʻp narsani belgilaydi. Kesar kesish bolaning holati sababli qilingan boʻlsa – bu bir holat, tor chanoq yoki boshqa doimiy sabab tufayli qilingan boʻlsa – boshqa. Bachadon tanasidagi klassik vertikal kesik, pastki qismdagi odatiy koʻndalang kesikdan farqli oʻlaroq, odatda keyingi tugʻruq ham operatsiya bilan boʻlishini anglatadi. Teridagi chok bu yerda ishora bermaydi: qorindagi gorizontal kesik bachadondagi kesik ham koʻndalang boʻlganini kafolatlamaydi – buni faqat operatsiya hujjatlaridan bilish mumkin.

Keyin – har qanday ayoldagidek oddiy homiladorlikka tayyorgarlik: ginekolog konsultatsiyasi, surunkali kasalliklar va dori-darmonlar haqida suhbat, foliy kislotasini oldindan qabul qilish. Shikoyati yoʻq ayolga maxsus «chandiq chekapi» kerak emas: bitta kesar kesishdan keyin hech narsa bezovta qilmasa, UTTda nisha qidirish shart emas, uning borligining oʻzi esa keyingi homiladorlik va tugʻruqni olib borishni oʻzgartirmaydi. Chandiqni baholash buning uchun sabab boʻlganda kerak.

Vaziyat Odatda nima qilinadi
Asoratsiz bitta kesar kesish, shikoyat yoʻq Ginekolog konsultatsiyasi, koʻchirmani koʻrib chiqish, oddiy homiladorlikka tayyorgarlik; chandiqning maxsus UTTsi kerak emas
Hayzdan keyin surtma ajralmalar, hayz yoki yaqinlik paytida ogʻriq Chandiq sohasini baholagan holda transvaginal UTT, kerak boʻlsa – suyuqlik yoki gel yuborib
Homiladorlik bir yil, 35 yoshdan keyin esa yarim yil davomida boshlanmayapti Ikkala sherikni bepushtlikka tekshirish; ayolda u chandiq sohasini baholashni ham oʻz ichiga oladi
Nisha avval topilgan, belgilar va homiladorlik rejasi bor Ginekolog-jarroh konsultatsiyasi, homiladorlikdan oldin davolashni muhokama qilish
Tugʻruqda katta qon yoʻqotish, ilgari kamqonlik, holsizlik Umumiy qon tahlili va ferritin, homiladorlikdan oldin temir zaxirasini toʻldirish
Homiladorlik allaqachon boshlangan Homila tuxumi qayerda joylashganini koʻrish uchun erta UTT

Tekshiruv hajmini shifokor belgilaydi, laboratoriya meʼyorlari esa laboratoriyalar orasida farq qiladi. Kamqonlik boʻlmagan va oʻzingizni yaxshi his qilsangiz, «kesar kesish sababli» alohida tahlillar kerak emas – homiladorlikka standart tayyorgarlik kifoya.

Agar homiladorlik rejadan oldin boshlangan boʻlsa

Bunday holat tez-tez boʻladi va bu vahimaga tushish uchun ham, homiladorlikni avtomatik ravishda toʻxtatish uchun ham sabab emas. Asosiysi – shifokorga ilgari kesar kesish boʻlganini aytish va birinchi UTTni kechiktirmaslik.

6–7 haftalik muddatdagi erta UTT homila tuxumi qayerga birikkanini koʻrsatadi. Kesar kesishdan keyin kam uchraydigan, ammo xavfli holat bor – chandiqdagi homiladorlik: bunda homila tuxumi bachadon boʻshligʻiga emas, balki chandiq sohasining oʻziga birikadi. Buni kesar kesishdan keyingi har bir ayolda tekshirish boʻyicha yagona xalqaro qoida yoʻq, ammo IMCda biz chandigʻi bor barcha bemorlarga erta UTTni maslahat beramiz: tekshiruv murakkab emas va dastlabki haftalarning asosiy savoliga javob beradi.

Chandiqdagi homiladorlik baʼzan rivojlanishda davom etadi, lekin u kuchli qon ketish, yoʻldosh (platsenta) bachadon devoriga oʻsib kirishi va bachadon yorilishining yuqori xavfi bilan bogʻliq. Shuning uchun AQSh Ona va homila tibbiyoti jamiyati 2024 yilda qayta tasdiqlangan va Amerika akusher-ginekologlar kolleji qoʻllab-quvvatlagan 2022 yilgi tavsiyalarida uni odatiy kechishini kutib kuzatmaslikni, balki tashxis tasdiqlangach davolashni maslahat beradi. U qanchalik erta koʻrilsa, davolash shunchalik oson va xavfsiz boʻladi.

Agar homila tuxumi bachadon boʻshligʻida, kerakli joyda boʻlsa, kesar kesishdan keyin homiladorlik keyinchalik odatdagidek olib boriladi, faqat yoʻldosh joylashuvi va kamqonlikka eʼtibor qaratiladi.

Keyingi homiladorlikda nimani kutish kerak

Shifokor UTT xonasida homilador ayol bilan suhbatlashmoqda

Kesar kesishdan keyingi har bir homiladorlik biroz boshqacha sharoitda kechadi va bu yerda asosiy savol – yoʻldosh. Operatsiyalar qancha koʻp boʻlsa, yoʻldosh pastda joylashib, bachadondan chiqish yoʻlini toʻsib qoʻyishi va chandiqqa meʼyordan chuqurroq oʻsib kirishi xavfi shuncha yuqori.

Buyuk Britaniya Qirollik akusher-ginekologlar kolleji qoʻllanmasi maʼlumotlariga koʻra, yoʻldoshning oldinda joylashishi (yoʻldosh previa) bitta kesar kesishdan keyin homiladorliklarning taxminan 1 % ida, ikkitadan keyin – 1,7 % ida, uch va undan ortiqdan keyin – 2,8 % ida uchraydi. Yoʻldoshning oʻsib kirishi birinchi navbatda u pastda, eski chandiq sohasida joylashgan ayollarga xavf soladi: yoʻldosh oldinda joylashganda bu xavf bitta kesar kesishdan keyin 11–14 %, ikkitadan keyin 23–40 % ni tashkil qiladi.

Yoʻldosh normal joylashgan boʻlsa, oʻtmishda kesar kesish boʻlganining oʻzi oʻsib kirishni kutish uchun yetarli emas. Shuning uchun 20 hafta atrofidagi rejali UTT nimani koʻrsatishi muhim. NICEning kesar kesish boʻyicha qoʻllanmasiga koʻra, agar unda chandigʻi bor ayolda yoʻldosh pastda joylashgan yoki ichki boʻgʻizni toʻsib turgan boʻlsa, ayol 28 hafta atrofida, 29 haftadan kechiktirmay rangli doppler bilan qoʻshimcha UTTga yuboriladi. Uni yoʻldosh oʻsib kirishini aniqlashda tajribasi bor mutaxassis bajaradi. Oʻsib kirishga shubha boʻlsa, tugʻruq murakkab operatsiyaga tayyor statsionarda oldindan rejalashtiriladi.

Kesar kesishdan keyin tugʻruq: yana operatsiya shartmi

Yoʻq. Bachadonning pastki qismida koʻndalang kesik bilan bitta kesar kesishdan keyin koʻp ayollar oʻzi tugʻishi mumkin. Qirollik akusher-ginekologlar kollejining 2026 yilda yangilangan bemorlar uchun maʼlumotiga koʻra, bitta kesar kesishdan keyin, agar tugʻruq oʻz-oʻzidan boshlansa, taxminan toʻrt ayoldan uchtasi tabiiy yoʻl bilan tugʻadi, agar ilgari tabiiy tugʻruq ham boʻlgan boʻlsa – taxminan 10 tadan 8–9 tasi.

Kesar kesishdan keyin rejalashtirilgan tabiiy tugʻruqda bachadon yorilishi xavfi – 200 tadan 1 tagacha; tugʻruq dori bilan chaqirilganda bu xavf ikki-uch baravar yuqori. Rejali takroriy kesar kesishda chandiq 4000 tadan 1 holatdan kamroq ajraladi, lekin takroriy operatsiyaning oʻz xavflari bor va barcha jiddiy xavflar har bir keyingi kesar kesish bilan oshib boradi.

Ikki marta kesar kesishdan keyin savol murakkabroq va qoʻllanmalar bu yerda bir-biridan farq qiladi. Britaniya kolleji foyda va xavflarni individual muhokama qilishni taklif qiladi. Xalqaro akusher-ginekologlar federatsiyasi ehtiyotkorroq: umuman olganda ikki kesar kesishdan keyin tabiiy tugʻruqni tavsiya etmaydi, lekin puxta tanlangan ayollarda, ayniqsa ilgari tabiiy tugʻruq ham boʻlgan boʻlsa, unga yoʻl qoʻyadi – va faqat darhol operatsiya, hatto bachadonni olib tashlash ham mumkin boʻlgan yaxshi jihozlangan statsionarda. Uch va undan ortiq kesar kesishdan keyin ikkala qoʻllanma rejali takroriy kesar kesishni maslahat beradi.

Tugʻruq usuli haqidagi qaror tugʻruq rejalashtirilgan tugʻruqxona akusheri bilan birga qabul qilinadi. Bunda birinchi operatsiya sababi, kesik turi, yoʻldosh joylashuvi va oila yana nechta farzand rejalashtirayotgani hisobga olinadi. Rejada uch va undan ortiq homiladorlik boʻlsa, bu suhbat ayniqsa muhim, chunki har bir takroriy operatsiya keyingilari uchun xavfni oshiradi.

Koʻp bolali oila va takroriy kesar kesishlar

Oʻzbekistonda katta oilalar – odatiy hol. Statistika agentligi maʼlumotlariga koʻra, 2022 yilda 96,8 ming ayol toʻrtinchi farzandini dunyoga keltirgan – bu bir yil oldingiga qaraganda 19,4 % koʻp. Birinchi tugʻruqi kesar kesish bilan tugagan ayol uchun bu tugʻruq usuli haqidagi savol nafaqat keyingi bolaga, balki undan keyingilariga ham taalluqli ekanini anglatadi.

Shuning uchun oila rejalari haqida ginekolog bilan suhbat – shaxsiy hayotga aralashish emas, tibbiy zarurat. Oldinda yana bir necha farzand boʻlsa, oraliqlarga rioya qilish ham, tabiiy tugʻruq imkoniyatini muhokama qilish ham, har bir kesar kesish bilan yoʻldoshning past joylashishi va oʻsib kirishi xavfi ortishini oldindan bilish ham muhim.

Kesar kesishdan keyin homilador boʻlish qiyin boʻlsa

Kesar kesishdan keyin keyingi homiladorlik ehtimoli oʻrtacha tabiiy tugʻruqdan keyingiga qaraganda biroz past – Human Reproduction sharhida umumlashtirilgan maʼlumotlarga koʻra, taxminan 10 % ga. Ehtimoliy sabablardan biri – embrionning birikishiga xalal berishi mumkin boʻlgan, ichida suyuqlik bor nisha. Muntazam jinsiy hayotda homiladorlik bir yil, 35 yoshdan keyin esa yarim yil davomida boshlanmasa, tekshiruvni boshlash kerak va shifokor odatda chandiq sohasini ham baholaydi.

EKO kerak boʻlsa, chandiq ham hisobga olinadi. 2024 yilgi tizimli sharhda jami 5000 ga yaqin ayol ishtirok etgan oltita retrospektiv tadqiqot jamlangan: nisha boʻlganda YRT dasturlaridan keyin farzand koʻrish imkoniyati pastroq boʻlgan. Lekin mualliflar bu dalillar sifatini past deb baholagan, EKOdan oldin esa har bir nishani davolash shart emas – qaror nishada suyuqlik toʻplansa yoki boshqa muammolar boʻlsa qabul qilinadi. Chandigʻi bor ayol uchun bitta embrion koʻchirish ayniqsa muhim: egizaklar – bachadon uchun qoʻshimcha yuk va takroriy operatsiyaning tez-tez uchraydigan sababi.

Shifokorga zudlik bilan qachon borish kerak

Kesar kesishdan keyingi homiladorlikning dastlabki haftalarida qonli ajralmalar va qorin pastidagi, ayniqsa chandiq sohasidagi ogʻriq oʻsha kunning oʻzida murojaat qilish uchun sabab boʻladi. Kuchli qon ketish, keskin ogʻriq, holsizlik yoki hushdan ketish darhol shoshilinch yordamni talab qiladi.

Homiladorlikning ikkinchi yarmida va tugʻruqda qorinda yoki chandiq sohasida toʻsatdan kuchli yoki doimiy ogʻriq, qon ketish, ahvolning keskin yomonlashuvi boʻlsa, bola qimirlashdan toʻxtasa yoki sezilarli kamroq qimirlasa, darhol tez yordam chaqirish kerak. Bu belgilar yoʻldosh yoki chandiq bilan bogʻliq muammolarni bildirishi mumkin va bunda hisob daqiqalar bilan ketadi. Eski chok sohasida yengil tortishish esa tez-tez uchraydi va oʻz-oʻzidan chandiq ajralayotganini bildirmaydi – bu haqda rejali qabulda shifokorga aytish kifoya.

Mustaqil ravishda nima qilmaslik kerak

Hech narsa bezovta qilmayotganda «chandiqni tekshirish» uchun UTTga borish, ayniqsa uni har oy takrorlash kerak emas: shikoyati yoʻq ayolda bu tekshiruv taktikani oʻzgartirmaydi, turli mutaxassislar esa turli apparatlarda turli raqamlar oladi. Xulosadagi bitta raqamga qarab xulosa chiqarish ham kerak emas – nisha ustidagi mushak qalinligi belgilar va homiladorlik rejalari bilan birga baholanadi.

Kesar kesishdan keyin bir yildan kam vaqt oʻtgani uchungina, vaziyatni shifokor bilan muhokama qilmasdan homiladorlikni toʻxtatmang: bunday homiladorliklarning aksariyati toʻgʻri kuzatuvda yaxshi tugaydi. Birinchi operatsiya tafsilotlarini yashirmang va unutmang – tugʻruqxonadan koʻchirma har bir keyingi shifokorga kerak. Kesar kesishdan keyingi tabiiy tugʻruqni uyda yoki shoshilinch operatsiya imkoniyati boʻlmagan muassasada rejalashtirmang.

Kontratsepsiya haqida alohida: emizish homiladorlikdan faqat dastlabki olti oyda va faqat qatʼiy shartlarda ishonchli himoya qiladi. Shundan keyin, agar homiladorlik hozircha rejalashtirilmagan boʻlsa, ishonchli usul kerak. Tugʻruqdan keyingi usullar haqida batafsil – tugʻruqdan keyin tiklanish haqidagi maqolada.

Bemorlar nega IMCni tanlaydi

Kesar kesishdan keyin surtma ajralmalar, ogʻriqlar paydo boʻlgan, homiladorlik boshlanmayotgan yoki shifokor chandiq sohasida oʻzgarishlarni allaqachon koʻrgan boʻlsa, tekshiruv sifatli bajarilishi va natijani keyin nima qilishni hal qiladigan ginekologning oʻzi baholashi muhim. IMCda kichik chanoq aʼzolarining transvaginal UTTsi, jumladan, Voluson E10 da – Oʻzbekistondagi yagona ekspert sinfidagi apparatda qilinadi, xulosa esa oʻsha klinikaning oʻzida ginekolog bilan muhokama qilinadi.

Nishani aniqlashtirish yoki davolash kerak boʻlsa, klinikada gisteroskopiya va laparoskopiya uchun oʻz operatsiya xonalari bor, operatsiyalarni ginekolog-endoskopist bajaradi. Kamqonlik va temir zaxiralari tahlillarini klinikaning oʻz laboratoriyasi qiladi. Homiladorlik boshlangan boʻlsa, erta UTT homila tuxumi qayerda joylashganini koʻrsatadi, soʻngra kesar kesishdan keyin homiladorlikni shu yerning oʻzida, oʻsha Voluson E10 dagi skrininglar bilan olib borish mumkin.

Kesar kesishdan keyin EKO kerak boʻlsa, koʻchirishdan oldin bachadon boʻshligʻi va chandiq sohasi alohida baholanadi, faqat bitta embrion koʻchiriladi – klinika amal qiladigan xalqaro standartlarga koʻra. Ginekolog, reproduktolog va UTT shifokori bitta binoda ishlaydi, shuning uchun rejalashtirishdan homiladorlikni olib borishgacha boʻlgan butun yoʻl bir qoʻlda boʻladi.

Konsultatsiyaga yoziling

Konsultatsiyada ginekolog tugʻruqxonadan koʻchirmani koʻrib chiqadi, homiladorlik, operatsiya va tiklanish qanday oʻtganini soʻraydi va homiladorlikdan oldin sizga qandaydir tekshiruvlar kerakmi yoki oddiy tayyorgarlik yetarlimi – aytib beradi. Natijada hozir homiladorlikni rejalashtirish mumkinmi, undan oldin nima qilish kerak va keyingi tugʻruqdan nimani kutish mumkinligi aniq boʻladi.

Oʻzingiz bilan tugʻruqxonadan koʻchirma, oxirgi tahlillar va UTT natijalarini, agar boʻlsa, olib keling. Koʻchirma boʻlmasa, uni tugʻruq boʻlgan tugʻruqxonadan soʻrab olish mumkin – buni tashrifdan oldin qilgan maʼqul.

Viloyatlar va boshqa mamlakatlardan kelgan bemorlar uchun onlayn-konsultatsiya mavjud: hujjatlarni oldindan koʻrib chiqib, Toshkentga faqat tekshiruv haqiqatan kerak boʻlsa kelish mumkin. Telefon orqali yozilish mumkin: ☎ +998 555 020 300 yoki Telegramda: +998 93 113 33 38.

Koʻp beriladigan savollar

Kesar kesishdan keyin qancha vaqt oʻtgach homilador boʻlish mumkin?

Operatsiyadan keyin 6 oy oʻtmasdan homilador boʻlmagan maʼqul, koʻpincha esa tugʻruqdan yangi homiladorlikkacha 18–24 oylik oraliq eng maqbul deb hisoblanadi. JSST har qanday tugʻruqdan keyin kamida 24 oy kutishni tavsiya qiladi. 35 yoshdan katta ayollar uchun muddat qisqa oraliq xavflari va yosh bilan fertillik pasayishini solishtirib, individual muhokama qilinadi.

Kesar kesishdan 8 oy oʻtib homilador boʻldim. Bu xavflimi?

Xavf bir yarim-ikki yillik oraliqqa qaraganda yuqoriroq, lekin bunday homiladorliklarning aksariyati yaxshi tugaydi. Darhol shifokorga aytish va homila tuxumi chandiqda emas, bachadon boʻshligʻida ekaniga ishonch hosil qilish uchun erta UTT qilish muhim. Keyin homiladorlik yoʻldosh va kamqonlikka alohida eʼtibor bilan olib boriladi.

Hech narsa bezovta qilmasa, chandiqni UTTda tekshirish kerakmi?

Yoʻq. Kesar kesishdan keyin surtma ajralmalar, ogʻriqlar va homilador boʻlishda muammolar boʻlmasa, nishani maxsus qidirish shart emas: nishalarning aksariyati hech qanday belgi bermaydi, shikoyati yoʻq ayolda esa ularning borligi homiladorlik va tugʻruqni olib borishni oʻzgartirmaydi. Chandiq UTTsi koʻrsatmalar boʻyicha buyuriladi.

Shikoyat boʻlsa, chandiq qanday tekshiriladi?

Asosiy usul – homiladorlikdan tashqari, tugʻruqdan kamida uch oy oʻtgach, odatda siklning birinchi yarmida qilinadigan transvaginal UTT. Baʼzan nisha chegaralarini yaxshiroq koʻrish uchun bachadon boʻshligʻiga oz miqdorda suyuqlik yoki gel yuboriladi. Shifokor nishaning oʻlchamlari va uning ustidagi mushak qalinligini baholaydi.

Chandiqning qanday qalinligi normal hisoblanadi?

Xavfsiz homiladorlikni kafolatlaydigan yagona meʼyor yoʻq. 3 mm raqami tavsiyalarda belgilari bor ayollarda operatsiya usulini tanlash uchun moʻljal sifatida uchraydi, «mumkin – mumkin emas» chegarasi sifatida emas. Qaror har doim belgilar, homiladorlik rejalari va butun manzarani hisobga olib qabul qilinadi.

Chandiq nishasi nima va uni davolash kerakmi?

Bu chandiq joyidagi chuqurligi 2 mm va undan ortiq botiqlik boʻlib, kesar kesishdan keyin ayollarning sezilarli qismida topiladi. Belgisiz nisha davolashni talab qilmaydi. Hayzdan keyingi ajralmalar, ogʻriqlar bezovta qilsa yoki homiladorlik boshlanmasa, shifokor belgilar, homiladorlik rejalari va mushak qalinligiga qarab dori-darmondan operatsiyagacha boʻlgan davolashni tanlaydi.

Teridagi chokim gorizontal – demak, bachadondagi kesik ham koʻndalangmi?

Shart emas. Teridagi chokka qarab bachadonda qanday kesik boʻlganini ishonchli aniqlab boʻlmaydi. Buni faqat koʻchirma yoki operatsiya bayonnomasidan bilish mumkin, shuning uchun tugʻruqxona hujjatlari keyingi tugʻruqni rejalashtirishda juda muhim.

Homiladorlik paytida eski chok sohasi tortishadi – chandiq ajralyaptimi?

Chok sohasidagi yengil tortishish yoki sezuvchanlik tez-tez uchraydi va oʻz-oʻzidan chandiqda muammo borligini bildirmaydi. Bu haqda rejali qabulda shifokorga ayting. Ogʻriq kuchli yoki doimiy boʻlsa, qon ketish, holsizlik bilan kechsa yoki bola kamroq qimirlay boshlasa, zudlik bilan murojaat qilish kerak.

Kesar kesishdan keyin oʻzim tugʻishim mumkinmi?

Ha, bachadonning pastki qismida koʻndalang kesik bilan bitta kesar kesishdan keyin koʻp ayollar oʻzi tugʻadi: tugʻruq oʻz-oʻzidan boshlansa, taxminan toʻrtdan uchtasi. Bunda bachadon yorilishi xavfi – 200 tadan 1 tagacha. Qaror shoshilinch operatsiya mumkin boʻlgan tugʻruqxona akusheri bilan birga qabul qilinadi.

Ikki marta kesar kesishdan keyin-chi?

Bu yerda qoʻllanmalar farq qiladi. Baʼzilari tabiiy tugʻruqni individual muhokama qilishni taklif qiladi, boshqalari umuman olganda uni tavsiya etmaydi va faqat puxta tanlangan ayollarda, yaxshi jihozlangan statsionarda yoʻl qoʻyadi. Qaror bunday tugʻruqlarni olib borish tajribasi bor akusher bilan birga qabul qilinadi, bunday vaziyatda esa koʻpincha rejali takroriy kesar kesish tanlanadi.

Kesar kesishni necha marta qilish mumkin?

Qatʼiy chegara yoʻq, lekin har bir operatsiya bilan xavflar oshadi: yoʻldoshning oldinda joylashishi va oʻsib kirishi, bitishmalar, murakkab takroriy operatsiyalar. Oila koʻp farzand rejalashtirsa, buni ginekolog bilan oldindan muhokama qilgan maʼqul – jumladan birinchi kesar kesishdan keyin tabiiy tugʻruq imkoniyatini ham.

Chandiqdagi homiladorlik nima?

Bu homila tuxumi bachadon boʻshligʻiga emas, kesar kesishdan keyingi chandiq sohasiga birikadigan kam uchraydigan holat. Bunday homiladorlik baʼzan rivojlanishda davom etadi, lekin kuchli qon ketish, yoʻldoshning oʻsib kirishi va bachadon yorilishi bilan xavfli. U erta UTTda aniqlanadi va kasbiy jamiyatlar uni kutmasdan, tashxis tasdiqlangach davolashni maslahat beradi.

Kesar kesishdan keyin nega homiladorlik boshlanmayapti?

Sabablar barcha ayollardagi kabi, lekin baʼzan ularga suyuqlik yoki qon toʻplanadigan chandiq nishasi qoʻshiladi. Homiladorlik bir yil, 35 yoshdan keyin esa yarim yil davomida boshlanmasa, ikkala sherikni tekshirish kerak va ayolda shifokor odatda chandiq sohasini ham baholaydi.

Kesar kesish EKOga taʼsir qiladimi?

Taʼsir qilishi mumkin, lekin hammada emas. Tadqiqotlarga koʻra, nisha boʻlganda EKOdan keyin farzand koʻrish imkoniyati pastroq, garchi bu maʼlumotlarning sifati hozircha yuqori boʻlmasa ham. Koʻchirishdan oldin bachadon boʻshligʻi va chandiq sohasi baholanadi, bitta embrion koʻchiriladi.

Kesar kesishdan soʻng homiladorlikdan oldin biror narsa qabul qilish kerakmi?

Foliy kislotasini – har qanday rejalashtirilgan homiladorlikdan oldingidek, oldindan. Katta qon yoʻqotish, kamqonlik boʻlgan yoki tahlillar past ferritinni koʻrsatsa, temirni shifokor buyuradi. Boshqa preparatlar – faqat koʻrsatmalar boʻyicha.

Emizish davrida homiladorlikni rejalashtirish mumkinmi?

Mumkin, lekin emizish homiladorlikdan faqat dastlabki olti oyda va qatʼiy shartlarda ishonchli himoya qiladi. Keyingi homiladorlik hozircha rejalashtirilmagan boʻlsa, shundan keyin ishonchli kontratsepsiya usuli kerak. Rejalashtirilgan boʻlsa – tayyorgarlikni shifokor bilan muhokama qiling, kamqonlik boʻlsa, homiladorlikdan oldin temir zaxiralarini toʻldiring.

Muhim

Maqola maʼlumot xarakteriga ega va shifokorning yuzma-yuz konsultatsiyasi oʻrnini bosmaydi. Keyingi homiladorlik muddati, tugʻruq usuli va tekshiruvlar zarurati individual – tugʻruqxonadan koʻchirma, shikoyatlar, ayolning yoshi va sogʻligʻini hisobga olib belgilanadi.

Sharhlar