Erkaklar bepushtligi

Sabablarni akademik toifalar boʻyicha emas, aynan nima buzilganiga qarab guruhlash qulayroq.

Spermatozoidlar hosil boʻlishining buzilishi eng koʻp uchraydi: bunga varikotsele, bolalikda tushmagan moyak, oʻtkazilgan orxit, genetik sabablar, gormonal buzilishlar, kimyoterapiya yoki nurli terapiya oqibatlari, ayrim dorilar qabul qilish, shuningdek anabolik steroidlar va testosteron preparatlari kiradi – ular haqida pastroqda alohida gaplashamiz.

Spermatozoidlar normal hosil boʻlishi mumkin, lekin tashqariga chiqmasligi mumkin – bu urugʻ chiqaruvchi kanallarning tugʻma yoʻqligida, oʻtkazilgan operatsiyalardan keyin, yalligʻlanish va chandiqlanish yoki urugʻ otuvchi kanallar obstruksiyasi tufayli sodir boʻladi.

Alohida guruh – jinsiy aloqaning oʻzi yoki ejakulyatsiya bilan bogʻliq muammolar: erektil disfunksiya, sperma tashqariga chiqish oʻrniga siydik pufagiga tushadigan retrograd ejakulyatsiya, yoki ejakulyatsiyaning umuman boʻlmasligi.

Erkaklarning bir qismida, toʻliq tekshiruvdan keyin ham, aniq sababni topib boʻlmaydi – bu idiopatik erkaklar bepushtligi deb ataladi, va bu kamdan-kam holat emas, tibbiyotda tan olingan vaziyat, toʻliq boʻlmagan diagnostika koʻrsatkichi emas.

Varikotsele – bu moshonkadagi urugʻ tizimchasi tomirlarining kengayishi, va bu erkaklar bepushtligini tekshirishda eng koʻp uchraydigan topilmalardan biri. Lekin bu yerda aniqlik muhim: har qanday varikotsele unumdorlikni buzavermaydi, va koʻrikda paypaslab boʻlmaydigan, faqat UTTda topilgan holat oʻzi operatsiya uchun sabab emas.

Operatsiya haqida qaror odatda bir nechta omil birlashganda qabul qilinadi: varikotsele klinik koʻrikda paypaslanadi, juftlikda tasdiqlangan bepushtlik bor va spermogramma koʻrsatkichlari oʻzgargan. Agar bu uchala shart mos kelmasa, koʻpincha ehtiyot uchun jarrohlik emas, kuzatuv tanlanadi.

Bu alohida mavzu, uni toʻgʻridan-toʻgʻri aytib oʻtish kerak, chunki bu yerda intuitiv tushunarli, lekin notoʻgʻri mantiqqa oson yoʻl qoʻyish mumkin. Tahlillardagi past testosteron darajasi otalikni rejalashtirayotgan erkakka shunchaki testosteron preparatlarini tayinlash kerak degani emas. Tashqaridan kiritilgan testosteron gipofizning moyaklar ishini boshqaradigan oʻz gormonlari ishlab chiqarishini bosadi – va shu bilan birga spermatozoidlar ishlab chiqarilishi ham bosiladi, ejakulyatda ularning butunlay yoʻqolishigacha.

Agar erkakda haqiqatan gipogonadizm tashxisi qoʻyilgan boʻlsa, shifokor avval uning sababini aniqlaydi va otalik rejalarini hisobga olib taktika tanlaydi – bu spermatogenezni bosmaydigan yondashuv boʻlishi mumkin, toʻgʻridan-toʻgʻri testosteron bilan almashtiruvchi terapiya emas. Xuddi shu sababga koʻra, anabolik steroidlar qabul qilish, jumladan sport maqsadida, unumdorlikni jiddiy pasaytirishi mumkin, va bu haqda mavzu noqulay tuyulsa ham, konsultatsiyada shifokorga toʻgʻridan-toʻgʻri aytish kerak.

Azoospermiya – ejakulyatda spermatozoidlar yoʻqligi – qoʻrqinchli eshitiladi, lekin mexanizmiga qarab turli narsalarni anglatadi, va shundan keyingi butun taktika bogʻliq.

Obstruktiv azoospermiyada spermatozoidlar normal hosil boʻladi, lekin yoʻldagi toʻsiq – kanallarning tugʻma yoʻqligi, operatsiya yoki yalligʻlanish oqibatlari – tufayli ejakulyatga tusha olmaydi. Nobstruktiv azoospermiyada muammo moyaklarda spermatozoidlar ishlab chiqarilishining oʻzida.

Bu tubdan farqli holatlar. Obstruktiv shaklda spermatozoidlarni odatda moyak yoki uning ortigʻidan jarrohlik yoʻli bilan olish mumkin boʻladi, va keyingi prognoz koʻpincha qulayroq. Nobstruktiv shaklda spermatogenez baribir saqlanib qolgan alohida toʻqima uchastkalarini izlash uchun mikroskop yordamida aniqroq jarrohlik izlanishi kerak boʻlishi mumkin. Aynan sizning holatingizda spermatozoidlarni olishning qaysi usuli mavjud va maqsadga muvofiq ekani konsultatsiyada individual muhokama qilinadi.

Spermogramma bir vaqtning oʻzida bir nechta parametrni baholaydi: ejakulyat hajmi, spermatozoidlar konsentratsiyasi, ularning umumiy soni, umumiy va progressiv harakatchanlik, morfologiya, yaʼni tuzilishi, hujayralar hayotchanligi, shuningdek yalligʻlanishga ishora qilishi mumkin boʻlgan leykotsitlar va boshqa aralashmalar mavjudligi. Bu koʻrsatkichlarning birortasi ham qolganlaridan ajratilgan holda baholanmaydi – aynan yigʻindi manzara muhim.

Agar spermatozoidlar konsentratsiyasi yoki umumiy soni pasaygan boʻlsa, bu oligozoospermiya deb ataladi. Pasaygan harakatchanlik – astenozoospermiya, normal tuzilishga ega shakllar ulushi pasayishi – teratozoospermiya. Bir nechta chetlanish birdaniga uchrasa, OAT-sindrom haqida gapiriladi. Agar ejakulyatda umuman spermatozoid topilmasa, bu azoospermiya – pastroqda batafsilroq koʻrib chiqiladigan, alohida tahlilni talab qiladigan holat.

Shuni tushunish muhim: spermogramma erkaklar faktori ehtimolini baholaydi va keyingi tekshiruv yoʻnalishini tanlashga yordam beradi, lekin oʻzi “unumdor yoki bepusht” testi emas – yakuniy xulosani laborant emas, toʻliq manzarani hisobga olgan holda shifokor chiqaradi.

Genetik tekshiruv hammaga emas, aniq koʻrsatmalar boʻyicha kerak. Azoospermiya yoki yaqqol oligozoospermiyada Klaynfelter sindromiga oʻxshash xromosoma xususiyatlarini aniqlash uchun kariotiplash va spermatogenez uchun javobgar Y-xromosomaning AZF-mintaqasidagi mikrodelesiyalar tahlili muhokama qilinishi mumkin.

Urugʻ chiqaruvchi kanallarning tugʻma yoʻqligida bu anomaliya bilan bogʻliq CFTR genini tekshirish maʼqul; agar mutatsiya topilsa, tekshiruvdan turmush oʻrtogʻi ham oʻtgani maʼqul, juftlik esa genetik bilan maslahatlashgani – chunki bu boʻlajak farzand salomatligi uchun ahamiyatga ega boʻlishi mumkin. Oʻz genetika laboratoriyasi bunday testlarni biomaterialni chet elga yubormasdan oʻtkazish imkonini beradi.

Spermatozoidlar DNK fragmentatsiyasi – bu spermatozoid ichidagi genetik materialning butunligini baholaydigan tahlil, mikroskop ostidagi harakatchanligi yoki tuzilishinigina emas. Bu birinchi qator testi emas, va uni har bir erkak birinchi murojaatda topshirishi shart emas.

Bu tahlilni aniqroq holatlarda muhokama qilish maʼqul: erta muddatlarda takroriy homiladorlik yoʻqotishlarida, tushunarli sababsiz EKO yoki IKSI muvaffaqiyatsizliklarida, shuningdek shifokor belgilaydigan alohida murakkab holatlarda. Yuqori fragmentatsiya darajasi har doim ham urugʻlanish mumkin emasligini anglatmaydi, lekin taktika tanloviga taʼsir qilishi mumkin – masalan, keyingi urinishdan oldin laboratoriya bosqichiga yoki turmush tarziga yondashuvni qayta koʻrib chiqish kerakmi degan savolga.

Antisperm antikorlar – immun tizim oʻzining spermatozoidlariga qarshi antikorlar ishlab chiqaradigan holat – baʼzi manbalarga qaraganda kamroq uchraydi va har bir erkakning standart birlamchi tekshiruviga kirmaydi. Bunday antikorlarni aniqlaydigan MAR-test spermogramma va klinik manzarani baholagandan keyin aniq koʻrsatmalar boʻyicha tayinlanadi, hammaga qatorasiga toʻliq manzara uchun emas.

Oldingi bosqichlardagi topilmalarga qarab shifokor moshonka aʼzolari UTTsini qoʻshishi mumkin – u moyaklar va ularning ortigʻi strukturasini baholashga, varikotsele, kista yoki boshqa oʻzgarishlarni aniqlashga yordam beradi; endokrin sababdan shubhalanish uchun asos boʻlsa – gormonal tahlillar: testosteron, FSG, LG, prolaktin, zarur boʻlsa estradiol; yalligʻlanish belgilari boʻlsa – jinsiy yoʻl bilan yuqadigan infeksiyalarga testlar; va kamdan-kam hollarda – spermatogenez saqlanganmi-yoʻqmi toʻgʻridan-toʻgʻri baholash kerak boʻlganda, odatda azoospermiyada – moyak biopsiyasi.

Umumiy qoida – toʻsiqsiz muntazam jinsiy hayotda natija boʻlmasa, bir yildan keyin tekshiruvga murojaat qilish. Lekin bir qator holatlarda ertaroq boshlash maqsadga muvofiqroq: agar turmush oʻrtogʻi 35 yoshda va undan katta boʻlsa-yu, homiladorlik allaqachon 6 oy boshlanmasa; turmush oʻrtogʻi 40 yoshda va undan katta boʻlsa; erkakda oldin azoospermiya yoki juda yomon spermogramma aniqlangan boʻlsa; bolalikda moyak tushmagan boʻlsa; moyaklar, moshonka yoki chov sohasida operatsiyalar boʻlgan boʻlsa; kimyoterapiya yoki nurli terapiyadan keyin; maʼlum varikotseleda; sezilarli kichraygan moyaklarda; erektsiya yoki ejakulyatsiya buzilishlarida; hozir yoki oldin testosteron yoki anabolik steroidlar qabul qilishda; takroriy homiladorlik yoʻqotishlari yoki muvaffaqiyatsiz EKO yoki IKSI urinishlarida. Bunday holatlarning har qandayida erkakni ayol bilan bir vaqtda, boshidanoq tekshirish maqsadga muvofiqroq, keyinga qoldirmasdan.